هدف صندوق بیمه سپرده، کسب سود نیست

0

شرکت های بیمه می توانند با ارائه بیمه های اعتباری، ریسک عدم وصول یا تأخیر در وصول مطالبات را کاهش دهند.

دکتر فرشباف ماهریان: هدف صندوق بیمه سپرده، کسب سود نیست.

دکتر فرشباف ماهریان: هدف صندوق بیمه سپرده، کسب سود نیست.

به گزارش روابط عمومی بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، دکتر جواد فرشباف ماهریان در همایش صندوق ضمانت سپرده ها؛ چالش ها و فرصت ها که روزگذشته در پژوهشکده پولی بانکی برگزار شد، در راستای ایجاد صندوق های سپرده و رابطه آن با بیمه سپرده ها و تفاوت آن با بیمه های اعتباری گفت : تا قبل از ورود بانک‌های خصوصی به عرصه بانکداری کشور، نظام بانکی کشور دولتی بود و نگرانی مردم در خصوص سپرده‌هایی که در بانک‌ها سپرده‌گذاری می‌کردند، کمتر بود.

رییس کل بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران در ادامه افزود: حضور بانک‌های خصوصی و ایجاد شعب این بانک ها در اقصی نقاط کشور و بکارگیری طرح‌های نوین برای جذب سپرده‌ها، دل نگرانی‌هایی در بین مردم برای سپرده‌گذاری‌های کلان در این بانکها در مقایسه با بانک‌های دولتی وجود دارد. برای کاهش این دل نگرانی‌ها و جلب اعتماد عمومی از یک طرف و قرار دادن تکیه گاهی مطمئن برای نظام بانکی در مواقع بحرانی و حساس، مکانیسم قوی بیمه‌ای باید در چرخه اقتصاد بانکداری وارد شود

وی با اشاره به بند «ط» ماده ۱۰ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اذعان داشت: وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف شد تا پایان سال اول قانون مذکور، نسبت به ایجاد چنین مکانیسمی اقدام کند که با پیگیری این امر در برنامه پنجم، ماده ۹۵ این قانون، بانک مرکزی را مکلف کرد حداکثر تا پایان سال اول این برنامه نسبت به ایجاد صندوق بیمه سپرده‌ها با هدف جلوگیری از بحران و برقراری ثبات مالی اقدام کند.

فرشباف ماهریان تصریح کرد: در ایران تاکنون چنین مکانیزمی تعریف نشده و در واقع سپرده‌های بانکی از حمایت یک صندوق منسجم و نظام‌مند برخوردار نبوده اند. تنها ابزارهای حمایت از سپرده‌های بانکی، ماده چهار قانون بانکداری بدون ربا و اخذ سپرده احتیاطی از بانک‌ها از سوی بانک مرکزی است. ماده چهار قانون بانکداری بدون ربا بانک‌ها را مکلف به بازپرداخت اصل سپرده‌های قرض‌الحسنه (پس‌انداز و جاری) کرده و به نظام بانکی اختیار داده اصل سپرده‌های سرمایه‌گذاری مدت‌دار را تعهد یا بیمه کند

وی اضافه کرد :براساس این ماده، گرچه بانک‌ها درخصوص سپرده‌های قرض‌الحسنه ملزم به بازپرداخت اصل سپرده شده‌اند اما در خصوص تعهد یا بیمه سپرده‌های سرمایه‌گذاری مدت‌دار مخیر به این اقدام شده‌اند و الزامی وجود ندارد. در چنین شرایطی اگر مشکلی برای بانک‌ها رخ دهد، سپرده‌های سرمایه‌گذاری مدت‌دار ممکن است از این اتفاق تاثیر پذیرند و سپرده‌گذاران از این محل دچار زیان شوند، زیرا گرچه قانون، سپرده‌گذاران را بر سهامداران مقدم می‌داند، اما میزان ذخیره احتیاطی و حتی ذخیره قانونی ممکن است نتواند تمامی سپرده‌ها را پوشش دهد

این مقام عالی صنعت بیمه کشور خاطرنشان کرد: بیمه سپرده به زبان ساده یک نوع تضمین یا حمایت است که به سپرده گذاران مؤسسات و بانک های سپرده پذیر ارائه می شود. هدف اصلی و عمده از طراحی چنین نظامی، ثبات بخشیدن به بازار مالی کشورها و فراهم کردن امکان فعالیت بانک ها و مؤسسات کوچک تر در کنار بانک های بزرگ است. به دلیل طبیعت نظام بانکی، ورشکستگی یک بانک تنها به خود بانک محدود نمی شود بلکه به سایر بانک ها نیز سرایت می کند. زیرا مردم برای اینکه به دلیل ورشکسته شدن یک بانک اعتماد خود را به سیستم بانکی از دست داده اند به سایر بانک ها هم هجوم می آورند و این امر موجب می شود کل سیستم بانکی به خطر بیفتد.

 

مفهوم بیمه سپرده و بیمه های اعتباری

وی در ادامه این همایش اظهار داشت : بیمه سپرده ابزاری است که توسط سیاست گذاران در بسیاری از کشورهای جهان برای حمایت محدود یا کامل سپرده گذاران در مقابل بحران های بانکی طراحی شده است. هر بحران بانکی می تواند آثار بسیار عمیق تر فراتر از بانک ها داشته باشد. از این رو وجود نظام بیمه سپردهها باعث افزایش امنیت و ثبات نظام مالی در یک کشور می شود. وی درادامه تصریح کرد: یکی از مسائل فنی و تخصصی در طراحی نظام بیمه سپرده ها که باید به آن توجه داشت « انتخاب نامساعد» است. این مشکل زمانی رخ می دهد که مؤسسه بیمه سپرده (دولت یا بخش غیردولتی) نتواند بانک‌های با ریسک بالا را از بانک های با ریسک پایین جدا کند. در این شرایط حق بیمه یکسانی از هر دو بانک دریافت می شود. این امر موجب می‌شود انگیزه بانک‌های کم ریسک در پیوستن به این سیستم کاهش یابد در نتیجه این احتمال وجود دارد که تنها بانک های با ریسک بالا به این سیستم بپیوندند که درنتیجه هزینه کل سیستم افزایش یافته و احتمال ناموفق بودن آن نیز طبیعتاً زیاد می شود.

 

بیمه های اعتباری

فرشباف ماهریان در خصوص بیمه های اعتباری توضیح داد: بانک ها، مؤسسات مالی و اعتباری و شرکت هایی که به مشتریان خود وام یا اعتبار می دهند یا کالا و خدمات را اقساطی می فروشند، با وجود آنکه از مشتریان خود وثیقه دریافت می کنند، اما باز هم با ریسک وصول نشدن مطالبات خود یا خسارت ناشی از تأخیر در وصول آن روبه رو هستند. برای جبران این خسارت، بیمه های اعتباری این ریسک ها را پوشش می دهند. شرکت های بیمه می توانند با ارائه بیمه های اعتباری، ریسک عدم وصول یا تأخیر در وصول مطالبات را کاهش داده و نیز همینطور پیگیری برای وصول و بازیافت مطالبات سوخت شده را برعهده می‌گیرند لذا موجب کاهش هزینه های حقوقی و قضایی مؤسسات مالی و اعتباردهندگان و فروشندگان کالا و خدمات اقساطی می شوند. وی گفت: منظور از اعتبار در بیمه های اعتباری ظرفیت بدهی یک مشتری است که از طرف بنگاه‏های اقتصادی در قبال ارائه کالا و خدمات یا بانک ها و مؤسسات مالی و اعتباری که مجوز بانک مرکزی را دارند به صورت تسهیلات مالی در اختیار مشتریان قرار گرفته ومطالبات ناشی از این فعالیت‏ها در معرض ریسک عدم بازپرداخت قرار می گیرند.

 

تفاوت های بیمه های اعتباری و بیمه سپرده ها

رییس کل بیمه مرکزی درادامه تفاوتهای بیمه های اعتباری و بیمه سپرده ها را برشمرد و اظهار داشت : ۱-در بیمه های اعتباری، «بیمه گذار» یک مؤسسه اعتباردهنده است که ممکن است تولیدکننده یا هر مؤسسه دیگری باشد در صورتی که در بیمه سپرده ها، بیمه گذار فقط بانک یا مؤسسه اعتباری است. ۲-در بیمه های اعتباری، بیمه گر ریسک مشتریان بیمه گذار خود را تحت پوشش قرار می دهد در صورتی که در بیمه های سپرده، بیمه گر ریسک بیمه گذار (بانک یا مؤسسه اعتباری) را تحت پوشش قرار می دهد. ۳- در بیمه های اعتباری، ارزیابی ریسک توسط بیمه گر برای هریک از مشتریان بیمه گذار صورت می گیرد و نرخ حق بیمه فنی و مبتنی بر محاسبات اکچوئری است اما در بیمه¬های سپرده، ارزیابی ریسک برای بیمه گذار صورت گرفته و صرفاً بر محاسبات فنی بیمه ای متکی نیست. ۴-بیمه های اعتباری تابع اصول بیمه گری و قوانین عمومی حاکم بر فعالیت های بیمه بازرگانی است در حالیکه بیمه های سپرده تابع مقررات خاص خود است.. ۵- بیمه های اعتباری به صورت مستقیم بر رشد و توسعه اقتصادی مؤثر بوده و از آن تأثیر می پذیرد در صورتی که بیمه سپرده مکانیزمی برای مدیریت بر بحران های مالی در مواقع خاص است و در صورت عدم وقوع بحران مالی بانکی تأثیر مستقیمی بر عملکرد اقتصادی ندارند. ۶-هدف از عرضه بیمه های اعتباری توسط شرکت های بیمه کسب سود است در حالی که در بیمه سپرده، هدف صندوق بیمه سپرده، کسب سود نیست. ۷- در بیمه های اعتباری، شرکت بیمه پس از قبول یا پرداخت خسارت می‏تواند جهت بازیافت خسارت پرداخت شده به اعتبار گیرنده یا ضامن وی مراجعه کند. بیمه‏گذار موظف است تمام تضمین‏های اخذ شده و یا وثایق مربوط را در اختیار شرکت بیمه قرار دهد و حقوق خود نسبت به استفاده از آنها را به شرکت بیمه منتقل کند. شرکت بیمه موظف است پس از تامین مطالبات خود مابه التفاوت را به بیمه گذار مسترد کند. ۸-در بیمه های اعتباری، چنانچه به دلیل وقایعی نظیر جنگ، شورش، بحران اقتصادی، بلایای طبیعی و یا شرایط فورس ماژور، بخش قابل توجهی از اعتبارگیرندگان (به تشخیص شورای عالی بیمه) نتوانند بدهی یا قسط خود را بپردازند، بیمه گر تعهدی نسبت به جبران خسارت نخواهد داشت.

 

الزامات مورد نیاز برای راه اندازی نظام بیمه سپرده ها

فرشباف ماهریان در خصوص الزامات مورد نیاز راه اندازی نظام بیمه سپرده ها گفت :اولین زیرساخت لازم برای وجود یک نظام بیمه سپرده های موفق، وجود یک ناظر رسمی و دارای اختیارات قانونی بر نظام بانکی است. در ایران این نقش بر عهده بانک مرکزی بوده که می تواند ترتیبات نظارتی را طوری مرتب نماید که بانک های پرریسک و پرخطر از بانک های کم خطر متمایز شوند و به منظور تشویق بانک ها برای پرهیز از ریسک های غیرعادی در فعالیت های بانکی و هم به منظور افزایش شفافیت، بانک های کم ریسک را وارد سیستم بیمه سپرده ها کند.
وی افزود :باید در قانون یا آیین نامه های مربوط مشخص شود چه نهادی مسئول بیمه سپرده ها بوده و حداکثر میزان سپرده ای که بیمه می شود چه میزان است و نهادی که در مواقع ورشکستگی بانک ها باید وارد عمل شود کدام است و مسئولیت آن چه بوده و شرایط لازم برای ورود یک بانک به عضویت سازمان بیمه سپرده ها چیست؟ ارتباط دولت، بانک مرکزی و نهاد بیمه سپرده ها چگونه باشد و چه نوع سپرده هایی تحت پوشش قرار دارند و ساختار و ضوابط اجرایی بیمه  سپرده ها کدامند.
او در پایان خاطرنشان کرد: با مشخص شدن این موارد در قانون یا آیین نامه های مربوط، شفافیت که یک اصل مهم برای عملکرد درست اقتصادی است محقق خواهد شد و اجرای نظام بیمه سپرده ها با موفقیت همراه خواهد بود. علاوه بر این موارد، بکارگیری دانش مدیریت ریسک از الزامات اساسی در عملکرد مؤثر و بهینه صندوق بیمه سپرده ها است که بیمه مرکزی ج.ا.ایران به عنوان نهاد حرفه ای در این زمینه می تواند تجربه، دانش فنی و توان کارشناسی خود را در اختیار قرار دهد تا با همکاری فنی و حرفه ای بیمه مرکزی و بانک مرکزی، خلأ ناشی از عدم وجود این مکانیسم در اقتصاد کشور از طریق ایجاد صندوق بیمه سپرده ها مرتفع شود.

Share.

About Author

من یک توسعه دهنده‌ی کارت هوشمند و سیم‌کارت و متخصص راه‌کارهای شخصی‌سازی کارت هستم. در حال حاضر به عنوان مدیر پروژه‌های مبتنی بر سیم‌کارت در شرکت ارتباطات سیار ایران (همراه اول) مشغول به کار هستم.

Leave A Reply